COVID-19, Aşı ve Sağlık

Neden aşı olmalıyım?

Bütün diğer aşılar ve ilaçlar gibi klinik çalışmaları ve güvenlik testleri yapılan COVID-19 aşıları diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de COVID-19 salgınından korunmak için en etkili yöntem olarak önerilmektedir. Şimdiye kadar dünyada milyonlarca insan aşı olmuş ve aşının koruyuculuğu ve yan etkileri düzenli olarak izlenmiştir. Aşılı kişilerin hastalanma, hastaneye yatma, hastalığı bulaştırma ve hayatını kaybetme olasılığı daha düşüktür. Bir doz aşı da önemli ölçüde koruma sağlamakta; ancak birçok insanın aşı olmamasına bağlı olarak pandeminin devam etmesi nedeniyle uzun dönemli etki için ikinci ve sonraki dozlara ihtiyaç duyulmaktadır.

Aşı bizi tam olarak ne zaman korumaya başlar?

COVID-19 aşısı, aşı olan kişiyi 2. dozdan 14 gün sonra en yüksek oranda korumaya başlar. Yaklaşık 6-8 ay boyunca %70-90 oranında koruma sağlar. Aynı zamanda hastalığa yakalanıldığı takdirde hastalığın daha hafif semptomlarla atlatılmasını sağlar.

Aşı yan etki yapar mı?

Bütün tedavilerin yan etkileri olabilmektedir. COVID-19 aşısı olan yaklaşık 100 kişiden birinde günlük aktivitelerini etkileyebilecek şekilde birkaç gün süren kol ağrısı, ateş, baş ağrısı gibi yan etkiler görülmüştür. Öte yandan aşının yan etki ihtimali olarak bildirilen bazı durumların (örn. myokardit-kalp kası iltihabı) aşıya bağlı gelişme sıklığı COVID-19 hastalığının geçirilmesi sonrası gelişme sıklığından çok daha azdır.

Aşı olanların da maske ve fiziksel mesafe kurallarına uyması gerekir mi?

COVID-19 aşısı aşı olan kişiye hastalığa karşı %70-90 oranında koruma sağlar. Ancak COVID-19 bulaştırıcılığını yaklaşık %20 oranında azaltır. Hastalığı diğer insanlara bulaştırmamak için maske takmaya ve fiziksel mesafe kurallarına uymaya devam edilmesi önem taşımaktadır.

COVID-19 aşılarıyla ilgili bilgi alabileceğim kaynaklar var mı?

  • Sağlık Bakanlığı’nın COVID-19 Aşısı Bilgilendirme Platformu web sayfası için tıklayın.
  • Dünya Sağlık Örgütü’nün web sayfası için tıklayın.

Neden PCR Testi isteniyor? PCR Testi yerine tükürük testi ya da kan testi yaptırmak mümkün mü?

COVID-19 hastalığı insandan insana damlacık yoluyla bulaşmaktadır. Bu nedenle virüsü taşıyan insanların sağlıklı kişilerden en kısa sürede ayrılması gerekmektedir. PCR (Polimeraz Change Reaction) Testi, günümüzde yaygın kullanıma en uygun olan ve hastaları ayırt etme gücü en yüksek olan testtir. En basit anlatımla PCR, burun ve ağızda yerleşen virüsten sürüntü yoluyla alınan numuneyi, enzimatik yollarla çoğaltmaya ve virüsün RNA’sını saptamaya çalışır.

PCR sonucu, numune içinde virüsün RNA’sı tespit edilmişse pozitif olarak belirtilir ve kişinin %70-80 olasılıkla hasta olduğu bilinir. PCR Testi istenmesindeki amaç virüsü taşıyan kişiyi belirleyip sağlıklı insanlardan ayırarak hastalığın yayılmasını önlemektir. Bu nedenle hem kendi sağlığımızı hem de Üniversitemizdeki diğer öğrencilerin ve çalışanların sağlık hakkını korumak için bu testin yaptırılması gerekmektedir. İleriki günlerde farklı bilimsel gelişmeler ile farklı testler kullanılabilir.

COVID-19 geçirenler PCR Testi uygulamasından ne kadar süre muaftır?

COVID-19 bağışıklığı bulunan kişiler için PCR Testi gerekmemektedir. COVID-19 hastalığını geçirmiş olup, pozitif sonuçlu PCR testinin üzerinden en fazla 180 gün geçmiş olanlar bağışık kabul edilerek PCR Testi’nden muaf tutulmaktadır.

COVID-19 belirtisi göstermem, COVID-19 tanısı alan bir kişiyle temaslı/yakın temaslı olmam veya PCR testimin pozitif çıkması durumunda ne yapmalıyım?

  • COVID-19 belirtilerinden olan yüksek ateş, solunum güçlüğü, sırt ağrısı, tat ve koku kaybı, öksürük gibi belirtileri göstermeniz durumunda vakit kaybetmeden revire haber verip maskenizi takarak en yakın hastaneye gitmelisiniz.
  • COVID-19 belirtilerini göstermeniz, temaslı/yakın temaslı olmanız ya da testinizin pozitif çıkması durumunda Üniversite doktorlarımız Hulusi Orhangazili’ye (e-posta: orhangazili@bilgi.edu.tr/ tel:02123117670) veya Mustafa Sülkü’ye (mustafa.sülkü@bilgi.edu.tr /tel:02123116444) durumunuz hakkında bilgi vermeniz gerekmektedir.
  • Bu durumda olan çalışanlarımız ayrıca bağlı bulundukları birimin yöneticisini ve İnsan Kaynakları Birimi’nden Kübra Yavuz’u (e-posta: yavuz@bilgi.edu.tr/tel: 02123116150) durumları hakkında bilgilendirmelidir.
  • COVID-19 hastası ya da temaslısı olup kampüslerimize gelemeyecek öğrencilerimizin HES kodlarını ilgili fakülte/okul sekreterlerine iletmesi gerekmektedir.
  • COVID-19 testinizin pozitif çıkması durumunda, belirtiler başlamadan önceki 2 günü de içerecek şekilde temas edilen kişilerin bildirilmesi çok önem taşımaktadır. Ancak bu şekilde hastalar izole edilerek hastalığın yayılması önlenebilecektir.

Kimler yakın temaslı sayılmaktadır?

Kişi, COVID-19 hastasıyla kapalı alanda 1 metreden yakın mesafede 15 dakikadan fazla kalmışsa yakın temaslı sayılır. Yine aynı ofiste çalışanlar veya yurt ya da evde aynı odayı paylaşanlar yakın temaslı kabul edilmektedir. Daha detaylı bilgi için Üniversitemiz hekimleriyle iletişime geçebilirsiniz.

Soğuk algınlığı şikâyetlerim olduğunda ne yapmalıyım?

Üniversitemizin revirleriyle iletişime geçmeniz veya revire gelmeniz durumunda size yol gösterilecektir.

COVID-19’a karşı korunmak için fiziksel mesafe ne kadar olmalıdır?

COVID-19’a karşı korunmak için yüksek sesle konuşulan, sigara içilen, spor yapılan yerlerde fiziksel mesafenin 2 metre olması gerekmektedir. Diğer durumlarda 1 metrelik fiziksel mesafe yeterlidir.

Toplu taşımada COVID-19’dan korunmak için ek önlem almalı mıyım?

Toplu taşımada mümkünse havalandırma çalıştırılmamalı ve çift maske takılmalıdır.

Maskesiz bulunmak durumunda kaldığım restoran gibi yemek yenilen ortamlarda ek önlem almalı mıyım?

Fiziksel mesafe kurallarına dikkat ederek ve mümkün olduğunca az konuşarak hızlıca yemeğin bitirilip kalabalık ortamdan çıkılması önerilir. Restoranın çok kalabalık olmadığı zamanlar seçilebilir veya paket servis alıp kalabalık olmayan ortamlarda yenebilir.

Yurtdışında COVID-19 aşısı oldum, e-Nabız sistemine nasıl işletebilirim?

Yurt dışında birinci doz COVID-19 aşınızı Türkiye’de uygulanan bir aşıyla olduğunuz takdirde, ikinci doz aşınız için Türkiye’de Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS web, MHRS mobil) veya e-Nabız üzerinden yine birinci doz aşı randevusu alabilir ve aşınızı yaptırabilirsiniz.

Yurt dışında uygulanan aşınızın/aşılarınızın e-Nabız sisteminde adınıza tanımlanması için İl Sağlık Müdürlüklerine veya İlçe Sağlık Müdürlüklerine başvurabilirsiniz.

Başvuru için aşağıdaki bilgileri içeren imzalı dilekçeniz ile dilekçenizin ekinde Türkiye Cumhuriyeti kimliğinizin ve aşı olduğunuz ülkede adınıza tanımlanan aşı kartının birer fotokopisi gerekmektedir.

Dilekçede yer alması gereken bilgiler:

  • Adınız, soyadınız, Türkiye Cumhuriyeti kimlik bilgileriniz, telefon numaranız, sizlere ulaşılabilecek adresiniz.
  • e-Nabız sisteminde tanımlanmasını talep ettiğiniz aşının/aşıların adı, kaç doz uygulandığı, uygulanma tarihleri, uygulandığı ülke bilgileri.

İl Sağlık Müdürlüklerine veya İlçe Sağlık Müdürlüklerine dilekçeniz ve dilekçe ekinde yer alan belgelerinizle başvurduğunuz takdirde aşınız/aşılarınız komisyon tarafından değerlendirilerek e-Nabız sistemine işlenecektir.