İşletme Tarihi Konferansı, 2018'den bu yana Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinde her yıl düzenlenmekte olup, bu yıl 14 Kasım 2025 tarihinde İstanbul Bilgi Üniversitesi santralistanbul Kampüsü'nde gerçekleştirilecektir. Türkiye'de henüz gelişmekte olan bir alan olan işletme tarihi üzerine diyaloğa vesile olmayı hedefleyen konferans, işletme biliminin yanı sıra ekonomi, sosyoloji ve tarih gibi farklı disiplinlerden akademisyenleri bir araya getirmektedir.

Türkiye’de akademisyenler tarafından ele alınan temel konular arasında yönetim bilgisi ve uygulamaları, Geç Osmanlı Dönemi'ndeki Alman ve Fransız yatırımları (Kurt ve Şehitoğlu, 2022), yerel işletmeler ve organizasyonlar (Akgöz, 2023; Soydemir ve Erçek, 2023), Erken Cumhuriyet Dönemi'nde Türkiye'ye gelen Alman profesörler (Üsdiken ve Çetin, 2001) ile Türkiye'nin NATO'ya girişini takiben Truman Planı çerçevesinde yaşanan Amerikanlaşma süreci (Üsdiken, 2004; Yalçınkaya ve Koraltürk, 2020) sayılabilir. Bu erken dönemde belirgin paradigma değişimleri yaşanırken, 1964 Johnson Mektubu ve 1968 protestoları gibi sonraki dönemde gerçekleşen olaylar da akademik ve pratik söylemi yeniden şekillendirmiştir.

Bu duruma çarpıcı bir örnek, 1968 yılında İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi'nin kurucu dekanı Prof. Dr. Mehmet Oluç'un, Millî Prodüktivite Merkezi tarafından düzenlenen bir konferansta yaptığı şu konuşmadır:

"Açıkça belirtmeliyim ki sevki idare tabirini sevmiyorum. Birincisi, modası geçmiş; ikincisi, uzun ve zaman alıcı. Bu nedenle modern ve çağdaş terimler olan management ve administration ifadelerini tercih ediyorum" (s. 777).

Bu tür ifadeler, Türkiye'nin yerel bağlamında yönetim terminolojisinin evrimini vurgulamakta olup, ülkenin yaşadığı sosyo-politik ve kültürel dönüşümün bir yansımasıdır. Takip eden yıllarda, Türkiye'nin siyasi, ekonomik ve kültürel manzarası baş döndürücü bir hızla değişmeye devam etmiştir. 1980 askeri darbesi ve sonrasında uygulanan ekonomik liberalleşme politikalarıyla birlikte, yönetim bilgisi ve uygulamaları giderek küresel çerçevelere entegre olmuş ve çeşitli uluslararası modellerin benimsenmesine yol açmıştır (Özen ve Berkman, 2007).

Türkiye'nin iş dünyasındaki dönüşümünün geriye dönük analizi, bir disiplin olara İşletme Tarihi çalışma alanının değerini gösterir niteliktedir. İşletme tarihi, yalnızca Türkiye'ye özgü yönetim uygulamalarını anlamamızı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda mikro ve makro düzeylerde mali ve endüstriyel politikaların oluşturulmasına da ciddi katkı sağlar (Dirlik ve Leblebici, 2016).

Bu bağlamda İşletme Tarihi Konferansı, bilimsel diyaloğu arttırarak bilgi alışverişi ve tartışmayı teşvik etmeyi, yeni araştırmaların tartışılmasına bilimsel bir zemin hazırlamayı ve farklı geçmişlere sahip akademisyenler arasında etkileşimi artırmayı hedeflemektedir.

Bu düşüncelerle, İşletme Tarihine ilgi duyan tüm akademisyenleri VIII. İşletme Tarihi Konferansı'nda ağırlamaktan onur duyacağız.

Saygılarımızla, Danışma Kurulu Adına

Enes Kurt & Cemil Ozan Soydemir 

Kaynakça

Akgöz, G. (2023). In the Shadow of War and Empire: Industrialisation, Nation-Building, and Working-Class Politics in Turkey. Brill.

Dirlik, S., & Leblebici, H. (2016). Türkiye’deki İşletmelerin tarihini anlamada iktisadi, politik, sosyal ve yasal bağlamın önemi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 45, 140-153.

Kurt, E., & Şehitoğlu, Y. (2022). The transformation of the Turkish defence Industry from the time of the Ottoman Empire to the Republic of Turkey, 1834-1950. Revista de Historia Industrial-Industrial History Review, 31(86), 143-174. https://doi.org/10.1344/rhiihr.38009

Oluç, M. (1968). Endüstride Prodüktivite Semineri. Milli Prodüktivite Yayınları. 28-31 Mayıs 1968, İstanbul.

Özen, Ş., & Berkman, Ü. (2007). Cross-national reconstruction of managerial practices: TQM in Turkey. Organization Studies, 28(6), 825-851. https://doi.org/10.1177/017084...

Soydemir, C. O., & Erçek, M. (2022). State and transforming institutional logics: the emergence and demise of Ottoman cooperatives as hybrid organizational forms, 1861–1888. Business History, 65(3), 423-453. https://doi.org/10.1080/00076791.2020.1802429

Üsdiken, B. (2004). Exporting managerial knowledge to the outpost: penetration of ‘human relations’ into Turkish academia, 1950-1965. Management learning, 35(3), 255-270. https://doi.org/10.1177/1350507604045605

Üsdiken, B., & Çetin, D. (2001). From Betriebswirtschaftslehre to human relations: Turkish management literature before and after the Second World War. Business History, 43(2), 99-124. https://doi.org/10.1080/713999221

Yalcinkaya, A., & Koraltürk, M. (2020). Yayınlan(ma)mış Hatıralar Bağlamında Türkiye’de Yükseköğretimin Amerikanizasyonu: Kurucu Kadroya İlişkin Anlatılar ve İşletme İktisadı Enstitüsü. Journal of Research in Business, 5(1), 28-55.